5 عادت برای داشتن ناخن‌هایی محکم، سالم و زیبا

ناخن‌ها فقط بخش کوچکی از دست‌ها نیستند. آن‌ها نگهبان بافت نوک انگشتان هستند، در برداشتن اجسام کوچک به ما کمک می‌کنند و در هر دیدار و هر دست‌دادن دیده می‌شوند. به همین دلیل ناخن‌های آراسته و سالم تأثیر مستقیمی بر ظاهر دست‌ها و اعتمادبه‌نفس ما دارند. از طرف دیگر، ناخن‌ها مثل آینه‌ای از درون بدن عمل می‌کنند. تغییر رنگ، بافت یا شکل آن‌ها گاهی سرنخی درباره وضعیت سلامت عمومی به ما می‌دهد.

بسیاری از خانم‌ها فکر می‌کنند زیبایی ناخن یعنی لاک‌های خوش‌رنگ و طراحی‌های جذاب، اما راز اصلی جای دیگری است: اولین گام زیبایی، سلامت است. ناخنی که خشک، ترک‌خورده یا لایه‌لایه باشد، با گران‌ترین لاک هم زیبا نمی‌شود. در این مقاله قدم‌به‌قدم می‌بینیم ناخن از چه ساخته شده، چه نشانه‌هایی سالم‌بودنش را نشان می‌دهد، چه عادت‌هایی به آن آسیب می‌زند و برای داشتن ناخن‌هایی محکم و درخشان چه باید کرد.

ناخن از چه ساخته شده است؟

برای مراقبت درست باید بدانیم با چه چیزی طرفیم. بخش سخت و قابل‌مشاهده ناخن، صفحه ناخن است که از کراتین ساخته شده، همان پروتئینی که در مو هم وجود دارد. این صفحه از ماتریکس رشد می‌کند. ماتریکس در زیر پوست و پایه ناخن قرار دارد و محل تولد سلول‌های ناخن است. سلول‌های تازه، سلول‌های قدیمی را به جلو می‌رانند و همین فرایند صفحه ناخن را می‌سازد. به همین دلیل هر آسیبی به ماتریکس می‌تواند شکل و رشد ناخن را تغییر دهد.

زیر صفحه ناخن، بستر ناخن قرار دارد. این پوست پر از رگ‌های خونی است که اکسیژن و مواد مغذی را می‌رساند و رنگ صورتی ناخن هم از همین رگ‌ها می‌آید. قسمتی که از نوک انگشت بیرون زده لبه آزاد نام دارد و زیر آن پوستی به نام هایپونیکیوم مثل سدی در برابر آلودگی، باکتری و رطوبت عمل می‌کند. کوتیکول هم پوست نازکی در پایه ناخن است که از ماتریکس در برابر عفونت و آسیب محافظت می‌کند و اگر کاملاً برداشته شود، خطر خونریزی و عفونت بالا می‌رود.

مشخصات ناخن سالم

ناخن‌ها مثل آینه‌ای از وضعیت داخلی بدن عمل می‌کنند و رنگ، شکل و بافتشان اطلاعات زیادی درباره سلامت عمومی می‌دهد. آشنایی با ظاهر یک ناخن سالم کمک می‌کند تا هر تغییر غیرعادی را زود تشخیص دهید و به‌موقع اقدام کنید.

نشانه‌های ناخن سالم:

• رنگ صورتی مایل به سفید: نشانه خون‌رسانی مناسب به بستر ناخن است.
• کوتیکول‌های سالم: کوتیکول باید سر جایش باشد، چون از پایه ناخن محافظت می‌کند و نبودش می‌تواند نشانه آسیب یا ضعف ناخن باشد.
• طول یکسان: ناخن‌ها و نوک‌های سفیدشان اندازه یکسانی دارند که نشانه رشد سالم و یکنواخت است.
• لونولا: بخش هلالی و سفیدرنگ در پایه ناخن معمولاً به‌وضوح دیده می‌شود و از رشد سالم ناخن خبر می‌دهد.
• سطح صاف و مقاوم: ناخن بدون شیار و شکاف است و به‌راحتی نمی‌شکند.

لکه‌های سفید روی ناخن نشانه چیست؟

لکه‌های سفید کوچک روی ناخن‌ها بسیار شایع‌اند. بیشتر آن‌ها به دلیل ضربه‌های خفیف و زخمی شدن محل تکثیر سلول‌های ناخن ایجاد می‌شوند و بی‌ضرر هستند. برخلاف باور رایج، این لکه‌ها معمولاً ربطی به کمبود کلسیم یا سایر مواد معدنی ندارند. اما اگر ناگهان تعداد زیادی لکه روی ناخن سالم ظاهر شد، بهتر است به پزشک مراجعه کنید، چون گاهی نشانه عفونت یا بیماری است.

آشنایی با بهترین نکات برای داشتن ناخن هایی زیبا و سالم

زیبایی ناخن‌ها فقط به لاک و طراحی محدود نمی‌شود و ریشه‌اش در مراقبت‌های ساده اما مداوم است. ناخنی که به‌درستی آبرسانی شود، اصولی کوتاه و سوهان شود و از مواد شیمیایی و ضربه دور بماند، هم محکم‌تر است و هم ظاهر بهتری دارد. در ادامه مهم‌ترین نکات را مرور می‌کنیم، از آبرسانی و مراقبت از کوتیکول تا سوهان‌کشی، تغذیه و انتخاب درست لاک و لاک‌پاک‌کن. با رعایت این اصول می‌توانید بدون هزینه زیاد و در خانه، ناخن‌هایی سالم و درخشان داشته باشید.

1) آبرسانی ناخن ها

خشکی، اصلی‌ترین دلیل ترک‌خوردن و شکستن ناخن است. برای همین آبرسانی باید بخشی از روتین روزانه شما باشد. هر شب پیش از خواب، مقدار کمی وازلین روی ناخن‌ها و پوست اطراف آن‌ها بمالید و اگر در طول روز احساس خشکی کردید، دوباره تکرار کنید. اگر وازلین را دوست ندارید، روغن کرچک، روغن زیتون یا روغن نارگیل جایگزین‌های خوبی هستند. مرطوب‌کننده دست را هم فقط به کف دست محدود نکنید و به ناخن‌ها و کوتیکول‌ها هم بزنید. مرطوب‌کردن انگشتان و ناخن‌ها بیش از یک بار در روز ایده‌آل است.

2) ماساژ ناخن و کوتیکول

ماساژ دادن ناخن‌ها با روغن کوتیکول یا روغن‌های طبیعی مثل نارگیل، زیتون و بادام، هم مرطوب‌کننده است و هم به درخشندگی ناخن کمک می‌کند. بافر کردن ناخن هم جریان خون را در ناحیه بالا می‌برد و رشد را بهتر می‌کند. فقط زیاده‌روی نکنید، چون بافر بیش از حد ناخن را نازک و ضعیف می‌کند. برای براقی کافی است ماهی یک بار از بافر استفاده کنید.

درباره کوتیکول هم یک قانون طلایی وجود دارد: برش نزنید. کوتیکول لایه محافظ ناخن است و اگر ببریدش، راه ورود باکتری‌ها باز می‌شود. اگر می‌خواهید آن را مرتب کنید، بعد از دوش، وقتی پوست نرم است، پوشر کوتیکول را با زاویه ۴۵ درجه بگیرید و آرام آن را به عقب برانید. چند بار در هفته انجام دادنش لازم نیست و حداکثر هفته‌ای یک بار کافی است. بعد از آن هم کوتیکول و ناخن را با روغن ماساژ دهید. اگر گوشه ناخن‌تان رشته‌های باریک آویزان دارد، آن‌ها را نکنید. با ناخن‌گیر بچینید یا بگذارید خودشان جدا شوند، چون کندن‌شان زخم و التهاب می‌آورد.

3) کوتاه کردن و سوهان‌کشی اصولی

گرفتن ناخن ساده به نظر می‌رسد، اما اگر درست انجام نشود، ممکن است باعث فرورفتن ناخن در گوشت شود. بهتر است ناخن‌ها را صاف کوتاه کنید تا گوشه‌ها بعد از رشد به داخل پوست نروند. بهترین زمان هم بعد از حمام است، چون ناخن نرم‌تر شده و با فشار کمتری بریده می‌شود. این نکته برای افراد مبتلا به دیابت اهمیت بیشتری دارد، چون از زخم و عفونت جلوگیری می‌کند. ناخن‌ها را هر دو هفته یک بار کوتاه کنید و اگر ناخن ضعیفی دارید، تا زمانی که قوی شوند آن‌ها را کوتاه نگه دارید، چون سلامت ناخن از بلندی‌اش مهم‌تر است.

سوهان‌کشی هم قانون خودش را دارد. ناخن را فقط در یک جهت سوهان بزنید و هرگز رفت‌وبرگشتی سوهان نکشید، چون این کار باعث لایه‌لایه شدن و شکستگی می‌شود. سوهان‌های زبر و خشن دشمن ناخن‌اند، پس سوهانی با بافت نرم انتخاب کنید. بعد از حمام هم سوهان نزنید، چون ناخن خیس به‌راحتی می‌شکند. سوهان‌های شیشه‌ای یا کریستالی هم لبه یکنواخت‌تری می‌سازند. یادتان باشد ناخن را ابزار نکنید. از آن برای باز کردن درب قوطی یا چیدن چیزی استفاده نکنید، چون بخش سفید ناخن که ناحیه استرس هم نامیده می‌شود، سرانجام سست می‌شود و می‌شکند.

4) استفاده از دستکش و خشک‌کردن دست‌ها

آب داغ و مایع ظرف‌شویی بدون دستکش، ناخن را ضعیف می‌کنند. باغبانی هم خاک و گل را لای ناخن‌ها می‌برد و تمیز کردنشان را سخت می‌کند. پس هنگام کارهای خانه، ظرف‌شستن و باغبانی دستکش بپوشید. قبل از پوشیدن دستکش هم کمی مرطوب‌کننده به دست‌هایتان بزنید. در زمستان هم دستکش بافتنی رطوبت کرم‌های دست را حفظ می‌کند. بعد از شستن، دست‌ها و به‌خصوص زیر ناخن‌ها را کاملاً خشک کنید. البته مراقب باشید ناخن به مدت طولانی خیس نماند، چون در این صورت شکننده می‌شود.

پاها هم به همین توجه نیاز دارند. بعد از شنا یا حمام، پاها را کاملاً خشک کنید، چون رطوبت خطر عفونت قارچی را بالا می‌برد. کفشی بپوشید که به ناخن فشار نیاورد و انگشتان را کج نکند، چون کفش نامناسب یکی از دلایل فرو رفتن ناخن در گوشت است. اگر می‌توانید دو جفت کفش داشته باشید و آن‌ها را جابه‌جا کنید تا فرصت خشک شدن پیدا کنند. جوراب نخی صد درصد هم رطوبت را بهتر جذب می‌کند و اصطکاک پا با کفی کفش را کم می‌کند. به بوی ناخن پا هم دقت کنید. بوی ناخوشایند هنگام کوتاه کردن می‌تواند نشانه عفونت قارچی باشد و بهتر است زود به پزشک یا داروخانه مراجعه کنید.

5) داشتن تغذیه سالم

ناخن از کراتین ساخته شده و بدن برای ساختن آن به پروتئین کافی نیاز دارد. مرغ، ماهی، تخم‌مرغ، لبنیات، لوبیا و آجیل منابع خوبی هستند. ویتامین‌های A، C، D و E و مواد معدنی مثل آهن، روی و منیزیم هم نقش مهمی دارند. کمبود روی می‌تواند رشد ناخن را کند کند و آن را شکننده سازد. سبزیجات تازه، میوه، مغزها، دانه‌ها، غلات کامل و صدف منابع خوبی برای این مواد هستند.

بیوتین، یکی از ویتامین‌های گروه B، از مکمل‌های شناخته‌شده برای ناخن است. گفته می‌شود که دامپزشکان دیدند بیوتین سم اسب‌ها را که از کراتین ساخته شده محکم می‌کند. در یک تحقیق سوئیسی هم افرادی که روزانه ۲/۵ میلی‌گرم بیوتین مصرف کردند، بعد از حدود پنج ماه و نیم ناخن‌های محکم‌تری داشتند. در مطالعه‌ای در آمریکا نیز حدود ۶۳ درصد از مصرف‌کنندگانی که ناخن شکننده داشتند، نتیجه رضایت‌بخشی گرفتند. البته پیش از مصرف هر مکملی بهتر است با پزشک مشورت کنید. شیر و تخم‌مرغ آب‌پز هم می‌توانند مفید باشند، اما شیر به تنهایی ناخن قوی نمی‌سازد و بدن برای جذب کلسیم به ویتامین D، ویتامین K، منیزیم و فسفر هم نیاز دارد.

6) استفاده از لاک‌پاک‌کن مناسب و مانیکور مرتب ناخن ها

لاک زدن ناخن را در برابر ضربه و ساییدگی محافظت می‌کند، اما فقط اگر محصول مرغوب باشد. برچسب لاک را بخوانید و مطمئن شوید ترکیباتی مثل دی‌بوتیل فتالات، تولوئن، فرمالدئید، زایلن، کافور و تری‌فنیل فسفات نداشته باشد. این مواد ناخن محکم را به ناخنی شکننده و ترک‌خورده تبدیل می‌کنند. قبل از لاک رنگی از یک لایه بیس‌کوت استفاده کنید تا ناخن از مواد شیمیایی لاک و لکه‌شدن محافظت شود. تاپ‌کت هم ماندگاری مانیکور را بالا می‌برد، به ناخن براقی می‌دهد و از تراشه‌تراشه شدن جلوگیری می‌کند. با این روش لازم نیست مدام برای اصلاح مانیکور به سالن بروید.

لاک‌پاک‌کن را هم با دقت انتخاب کنید. استون و فرمالدئید ناخن و پوست اطراف را به‌شدت خشک می‌کنند، پس از پاک‌کننده‌های بدون استون یا پایه استات استفاده کنید. لاک را هم با ناخن نخراشید، چون سطح ناخن را خشن و لکه‌دار می‌کند. به ناخن‌ها استراحت بدهید. طراحی‌های رنگی و پررنگ را برای آخر هفته‌ها بگذارید و در بقیه روزها فقط از یک لایه شفاف یا برق ناخن استفاده کنید. اگر پشت‌سرهم لاک بزنید، ناخن به‌مرور خشک و زرد و ضعیف می‌شود. اگر می‌خواهید در خانه مانیکور کنید، فقط روی ناخن خشک لاک بزنید. ناخن‌هایی که تازه خیس شده‌اند منبسط‌اند و بعد از خشک شدن، لاک را تغییر شکل می‌دهند.

ژلیش و کاشت اکریلیک هم زیبا و ماندگارند اما به ناخن آسیب می‌زنند. اگر به این خدمات علاقه دارید، از ناخن‌کار بخواهید سطح ناخن را زیاد خراش ندهد. قبل از ژلیش هم ضدآفتاب با SPF بین ۳۰ تا ۵۰ روی دست‌ها بزنید تا از اشعه فرابنفش دستگاه محافظت شوید. برای ناخن‌های ضعیف بهتر است تا مدتی کاشت را کنار بگذارید. انتخاب ناخن‌کار مجرب، مواد باکیفیت و رعایت بهداشت ابزار در سالن هم برای سلامت ناخن حیاتی است.

۵ عادتی که ناخن‌ها را خراب می‌کند

بعضی رفتارهای روزمره در نگاه اول بی‌ضرر به نظر می‌رسند، اما در درازمدت ناخن را شکننده، ضعیف و مستعد عفونت می‌کنند. اگر می‌خواهید ناخن‌هایی سالم داشته باشید، اول باید این پنج عادت را بشناسید و کنار بگذارید.

۱. جویدن ناخن

جویدن ناخن یکی از مخرب‌ترین عادت‌هاست. بزاق دهان ناخن را پوسته‌پوسته و شاخی می‌کند، پوست اطراف را زخمی می‌کند و میکروب‌ها را هم به دهان می‌رساند. اگر می‌خواهید ترکش کنید، لاک‌های تلخ‌مزه یا جویدن آدامس می‌تواند کمک کند.

۲. تمیز کردن زیر ناخن با ابزار فلزی

استفاده مکرر از ابزار فلزی برای تمیز کردن زیر ناخن، صفحه ناخن را از بستر جدا می‌کند و این عارضه اونیکولیز نام دارد. ناخنِ جداشده مستعد عفونت و آسیب می‌شود. به جای ابزار فلزی، از مسواک نرم آغشته به صابون استفاده کنید.

۳. استفاده از ناخن به‌عنوان ابزار

باز کردن درب قوطی، کندن برچسب یا چیدن اشیا با ناخن، آن را در معرض شکستن قرار می‌دهد. بخش سفید ناخن که ناحیه استرس هم نامیده می‌شود، در نهایت سست می‌شود و می‌شکند. برای این کارها از ابزار مناسب استفاده کنید.

۴. بی‌توجهی به بهداشت ابزار مانیکور

ابزار مانیکور را با آب و صابون بشویید و بعد با الکل ضدعفونی کنید. سوهان‌های یک‌بارمصرف را هم هر چند وقت یک بار عوض کنید، چون باکتری‌ها به‌راحتی روی آن‌ها رشد می‌کنند. دکترهای پوست ترکیب روغن‌هایی مثل نارگیل، بادام و درخت چای را هم برای مرطوب و ضدعفونی نگه داشتن اطراف ناخن پیشنهاد می‌کنند.

۵. استفاده مداوم از لاک و لاک‌پاک‌کن استونی

لاک زدن پشت‌سرهم و استفاده مکرر از لاک‌پاک‌کن حاوی استون، رطوبت طبیعی ناخن را از بین می‌برد و آن را خشک، زرد و ضعیف می‌کند. بین دوره‌های لاک‌زدن فاصله بیندازید و از پاک‌کننده‌های ملایم و بدون استون استفاده کنید.

چه زمانی باید سراغ پزشک رفت؟

بعضی مشکلات ناخن با مراقبت ساده حل نمی‌شوند. آنیکولیز (جدا شدن صفحه ناخن از بستر)، ناخن چماقی که ممکن است با بیماری‌های قلبی، ریوی یا گوارشی مرتبط باشد، خطوط بو که به‌صورت فرورفتگی عرضی دیده می‌شوند، تغییر رنگ‌های غیرعادی و عفونت‌های قارچی همه به بررسی پزشکی نیاز دارند. عفونت قارچی معمولاً باعث ضخیم شدن، تغییر رنگ و شکنندگی ناخن می‌شود و درمانش طولانی است. قاعده کلی این است که اگر تغییری در ناخن چند هفته بهبود پیدا نکرد یا با درد، تورم و قرمزی همراه بود، حتماً به پزشک مراجعه کنید.

جمع‌بندی

راز زیبایی ناخن‌ها در چند اصل ساده خلاصه می‌شود: آبرسانی مداوم، سوهان‌کشی در یک جهت، عدم بریدن کوتیکول، پوشیدن دستکش، تغذیه غنی از پروتئین و ویتامین‌ها، انتخاب لاک و لاک‌پاک‌کن بدون مواد مضر و استراحت‌دادن به ناخن. این کارها هزینه زیادی ندارند و نتیجه‌شان با تکرار روزانه دیده می‌شود.

اگر دوست دارید مراقبت از ناخن‌ها را به دست متخصصان بسپارید، سایت وی‌پلن می‌تواند در این مسیر کنار شما باشد. در وی‌پلن می‌توانید سالن‌های زیبایی معتبر را پیدا کنید، خدماتی مثل مانیکور، پدیکور، ترمیم و کاشت ناخن را مقایسه کنید و نوبت خود را به‌سادگی و بدون معطلی رزرو کنید. با انتخاب یک ناخن‌کار حرفه‌ای که بهداشت را جدی می‌گیرد و همراه با روتین خانگی که در این مقاله گفتیم، می‌توانید به ناخن‌هایی سالم، محکم و زیبا برسید.